Amasra İlçe Tanıtım 21

AMASRA’ DA HALKOYUNLARI
Bartın İli genelinde oyunlarda da merkez ve ilçeler arasında bir ayrım olmayıp aynı oyunlar oynanmaktadır. Yakın zamana kadar Zonguldak’ın İlçesi olan Amasra ‘da Halkoyunları Zonguldak, Karabük illeri ile benzer özellikleri göstermektedir.
Amasra Halkoyunlarında ağırlık kadın oyunlarındadır. Erkek oyunlarından şu an bir tek bilinen "KÖÇEK" lik geleneğidir. Kadın oyunları ise eşli oynanan oyunlardır.
Oyuna kalkan eşler karşılıklı geçerek oynarlar. Hareketlerin ağırlığı kol, omuz ve baştadır. Ayak hareketleri basit ve azdır. Oyun figürleri karşılıklı gidip-gelme, yanlara gidip-gelme, karşılıklı geçiş ve yaklaşıp açılma şeklinde uygulanmaktadır.
Oyunlardaki hareketlerin özelliği:
Genelde kendini gösterme, beğenilme duygularından kaynaklanan: Zarif, yavaş ve ritmik hareketler olup vücudun üst kısmında toplanmaktadır. Kollar sağa-sola, aşağı-yukarı, omuzlardan ve dirseklerden hareket ettirilmekte, omuzlar titretilmekte, baş çeşitli yönlere yavaş olarak diğer hareketlerle uygun olarak çalışmaktadır.
Göz süzmeler, kendi hareketlerini ve eşinin bakışlarını takip etmeler figürleri daha anlamlı kılmaktadır.
Belde fazla olmamak kaydıyla kalçayla birlikte yürüyüş anında yanlara gidip-gelme yani kalça vurma vardır.
Bazen belden öne ve yanlara eğilerek hareketlere ayrı bir estetiklik kazandırılır. Bacaklar yalnızca çökme figürü anında bükülür. Diğer durumlarda ise düzdür. Ayaklar ile mesafeler genelde yarım adım olarak alınır.
Bu şekildeki hareketlerden kaba ve düz adımlardan ziyade zarif ve estetik hareketler meydana gelir.
Oyun figürleri müzikle bir uyum ve ahenk içerisindedir. Ezgi ya da sözlere göre figürden figüre geçilir. Amasra yöresinde oyunların en belirgin özelliklerden biriside oyunlar kendi içerisinde doğal bir sıralama ile oynanır. Yavaş ritimden hızlıya doğru giden bu sıralama genelde bozulmamaktadır. Bu sıralama derlenerek oynanan Mavili, Kabem, Dıv Dıv, Gide Gide, Çiftetelli, Nirinay, Kavşak Suyu, Aman Of oyunundan oluşmaktadır.


Yörede Oynanan Başlıca Oyun İsimleri:
- Mavili
- Dıv Dıv
- Gide Gide
- Nirinay
- Aman Of
- Bartın Çiftetellisi
- Kavşak Suyu

Yörede Oynanan Oyunların Amacı:
Amasra Yöresi oyunlarının en büyük özelliği olarak oyuna çıkan kızların kendilerini gösterme ve beğendirme duygularından kaynaklanmasıdır.


Yörede Oynanan Oyunların Tür, Biçim ve Oyuncu Sayıları:
Amasra yöresinde oyunlar kadınlar tarafından oynanır.
Amasra Yöresi Oyunlarının belirgin özelliğinin başında oyunlar yavaştan hızlıya doğru karşılıklı, daire formlarında ve düz çizgilerde arka arkaya, yan yana, karşılıklı olarak çift sayılı eşlerle (2,4,8, vb.) düzende oynanmasıdır.


AMASRA’DA HALKOYUNLARI MÜZİĞİ
Amasra’da yöresel Halk Oyunlarını ve Türküleri düğünlerden ayrı düşünmek olası değildir. 18.yy sonlarına kadar davul, zurna ve türküler eşliğinde, 19.yy başlarında itibaren de Ud, Keman, Klarnet, Flüt, Cümbüş ve Darbuka gibi çalgılar eşliğinde oynanan oyunların asıl müziğini türküler oluşturur. Türkülerin kaynağı ise, yöre insanının özel yaşamıdır.

Amasra belde ve köyleri

İl: Bartın ● İlçe Merkezi: Amasra

Beldeler: YOK

Köyler:

Acarlar | Ahatlar | Akkonak | Aliobası | Bostanlar | Cumayanı | Çakrazboz | Çakrazova | Çakrazşeyhler | Çanakçılar | Esenler | Göçkün | Göçkündemirci | Gömü | Hatipler | İnciğez | İnpiri | Kalaycı | Karakaçak | Kazpınarı | Kocaköy | Makaracı | Saraydüzü | Şenyurt | Şükürler | Tarlaağzı | Topallar | Topderesi | Yahyayazıcılar | Yukarısal

Amasra İlçe Tanıtım 20

A.T.İ. bünyesinde bulunan sinema salonunda okullarımızın çeşitli gösterileri sunulmaktadır. Yine A.T.İ. sinema salonunda Halk Eğitim Merkezi ve A.S.O. Müdürlüğünce müzik, tiyatro ve folklor gibi çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.


Kültür
YÖRE MUTFAĞI
A. YÖRESEL ÇORBALAR
1- PUMPUM ÇORBASI
2- UĞMAÇ ÇORBASI
3- UN ÇORBASI
4- TARHANA ÇORBASI
5- MISIRLI FASÜLYE ÇORBASI
6- KEŞKEK (AŞURE) ÇORBASI
7- SÜTLAÇ ÇORBASI (SÜTLÜ AŞ)
B.YÖRESEL YEMEKLER
1- HALIŞKA (MAMALİGA, MALAY)
2- PİRİNÇLİ MANTI
3- YUMURTALI ISPIT
4- YEDİ TÜRLÜ MANCAR YEMEĞİ
5- PAZI YEMEĞİ (BORANA)
6- BULGURLU MANCAR (KARA LAHANA)YEMEĞİ
7- YOĞURTLU KIRMIZI PANCAR YEMEĞİ
8- AYVALI ET YEMEĞİ
9- DİKEN UCU KAVURMASI
10- YUMURTALI TAZE SARIMSAK KAVURMASI
11- MAYDANOZ KÖFTESİ
12- PATATESLİ YER ELMASI
13- KAZ TİRİTİ
14- SEMİZ OTU YEMEĞİ
15- ÜZÜM YAPRAĞI YEMEĞİ
C. YÖRESEL DOLMALAR
1- KARA LAHANA (MANCAR) DOLMASI
2- PAZI DOLMASI
3- PIRASA DOLMASI
D. YÖRESEL BALIK YEMEKLERİ
1- KİREMİTTE PALAMUT
2- CEVİZLİ HAMSİ
E. YÖRESEL HAMUR İŞLERİ VE TATLILAR
1- KABAK BURMASI (KABAKLI BÖREK)
2- KIRK KATLI BÖREK
3- GARTLAÇ (TAK EKMEĞİ)
4- SERME EKMEĞİ (BAZLAMA)
5- TEPSİ EKMEĞİ
6- SAC EKMEĞİ
7- TAVUKU KÖY BÖREĞİ
8- KABAK BURMASI (KABAKLI BÖREK)
9- KIRK KATLI BÖREK
10- GARTLAÇ (TAK EKMEĞİ)
11- SERME EKMEĞİ (BAZLAMA)
12- TEPSİ EKMEĞİ
13- SAC EKMEĞİ
14- TAVUKU KÖY BÖREĞİ
F. AMASRA SALATASI
YÖRESEL EL SANATLARI
ÇEKİCİLİK(Ağaç İşleri)
TEL KIRMA
OYALI YAZMA
HASIRCILIK
EL İŞLEMELERİ
YÖRESEL KIYAFETLER
ERKEK GİYSİLERİ
Şalvar:
Cepken:
Ahmediye :
Yemeni :
Göynek :
KADIN GİYSİLERİ
Uskufa (Kapama) :
Yelek:
Cepken:
İçlik (Göynek) :
Şalvar:
Tel Kırma:
Fesli Başlık:
Oyalı Yazma Başlık:
Gümüş Tokalı Kemer:
Yemeni (Çapula):

Amasra İlçe Tanıtım 19

Eğitim

Küçük Limanda 1962'ye kadar kullanılan mektep

Amasra’da bilinen en eski tarihi okul, Hacı Mehmet tarafından bir mescide bitişik olarak açılan yegâne hocası Tahir Efendi olan mekteptir. Osmanlılar döneminde inşa edilen eski okul Kale içindeki iptidaiye mektebidir. Daha sonra Kız İlkokulu ve Nahiye Müdürlüğü lojmanı olarak kullanılmıştır.

20.yüzyılın başında Küçük Limanda yapılan ikinci Osmanlı dönemi okulu 1962’ye kadar iptidaiye (ilk mektep, ilkokul) olarak kullanılmıştır.

1959 yılında Amasralılar tarafından yaptırılan ortaokul 1 müdür ile eğitim öğretime başlamış, 1980 yılında da liseye dönüştürülmüştür. Günümüzde halen Amasra Merkezinde 1 genel lise, 1 Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi ve uygulama Oteli, 1 Halk Eğitim Merkezi ve ASO, Öğretmen evi ve ASO ve 2 ilköğretim okulu bulunmaktadır. İlçemize bağlı köylerde 4 ilköğretim okulu, 3 birleştirilmiş Sınıflı ilköğretim okulunda halen eğitim ve öğretime devam edilmektedir.

Merkezde ve köylerde okuma yazma oranı %89 dur. Okuma yazma bilmeyenler 65 yaşın üzerindedir.

Amasra Lisesi, Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi, Fatih Sultan Mehmet İlköğretim Okulu ve Amasra Belediyesi bünyesinde olmak üzere İlçemizde 4 kütüphane bulunmaktadır.

Amasra İlçe Tanıtım 18

1981 yılında Zonguldak Kömür İşletmelerine bağlanmış, 1983 te ise T.T.K. Genel Müdürlüğü yönetim kurulu kararı ile Amasra Taşkömürü İşletmesi haline dönüştürülmüştür. 1994 tarihinden itibaren ise Üzülmez Müessese Müdürlüğüne bağlanmıştır.1998 de tekrar müessese olmuş, halen Amasra Taşkömürleri Müessesesi olarak faaliyet göstermektedir. Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi sermayesi 300 000 000 TL ile ve yılda 50 000 000 TL girdisiyle Bartın iline istihdam ve ekonomi yönünden birinci derecede katkı sağlayan en büyük kamu kuruluşudur. İşletmenin kısa ve orta vadeli planlarına göre:

2007–2012 yılları arasında: 400 bin ton üretim - 1405 işçi

2012–2017 yılları arasında: 450 bin ton üretim - 1686 işçi

2017–2023 yılları arasında: 500 bin ton üretim - 1816 işçi hedeflenmektedir.

Amasra taşkömürü İşletme Müessesinin güneyinde kalan ve Amasra B sahası olarak adlandırılan kömür sahası Türkiye Taşkömürü Kurumu tarafından rödevanslı olarak ihaleye çıkarılmış ve ihale sonucu özel sektöre verilmiştir.

2. Mermer: İlçemiz Yukarısal Köyü, Yörükler Mevkiinde özel bir şirket tarafından işletilmekte olan bir mermer ocağı mevcuttur. Mermer kalitesi yüksek olup yurt dışına pazarlanmaktadır. Toplam rezerv yaklaşık 100,000 metreküp, yıllık üretim 3.250 metreküptür.

3. Metan Gazı: Metan gazı; havadan hafif, renksiz, kokusuz, yanıcı ve patlayıcı bir gazdır. Literatürde, denizsel oluşumlu (petrol kökenli) olanlar doğalgaz, karasal oluşumlu (kömür kökenli) olanlar metan gazı olarak anılmaktadır. Taşkömür içersinde metan gazı (CH4) bulunmaktadır. Hava ile karışımına ocak içersinde grizu adı ile anılır. Havada %4,5- %14 oranları arasında bulunursa patlamaya en elverişli ortamıdır. Kömür ocaklarındaki grizu faciaları metan gazı patlamaları ile olmaktadır.

Metan gazı yanıcı ve ısı verici (ekzotermik) bir gazdır. Üretildiğinde enerji elde edilir. Üretim için yapılan metan sondajları kömür ocaklarının gazdan arındırılmasına da ek yarar sağlar.

Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Özel sektör arasında metan gazı arama ve işletme sözleşmesi imzalanmıştır.

Sözleşmeye göre iki yıl arama, sonucun olumlu olması halinde 15 yıl işletme süresi vardır. Bu süre tarafların anlaşması ile uzatılabilecektir.

Özel sektör metan gazı araştırma için, İlçemize bağlı Bostanlar Köyü civarında sondaj yeri belirlemiştir. 2006 Kasım ayı içinde derin gaz sondajına başlanması planlanmıştır. Sondaj öncesi yapılan araştırmalara göre sahada metan gazı varlığı kesindir ve üretime elverişlidir. Ekonomikliği sondaj çalışmalarından sonra kesinleşecektir.

Bununla birlikte İlçemizin ısınma ve elektrik enerjisinin metan gazı üretimi ile sağlanabileceği tahmin edilmektedir.

Amasra İlçe Tanıtım 17

Amasra Limanında, uzun yıllar gemiler ile Kabotaj dahilinde yapılan kömür Yükleme faaliyetleri 1999 yılından bu yana yapılmamaktadır. Limanımız yukarıda da ifade edildiği üzere, başta Balık Avlama Gemileri olmak üzere, Yolcu Motorları, Ticari Yatlar ile kötü hava koşullarında çeşitli tonajdaki gemilere barınma imkânı sağlamaktadır. Diğer taraftan, Amasra limanında insanların başlıca geçim kaynağı Balıkçılık olduğundan hareketle buna paralel limanımıza kayıtlı Balık Avlama Gemilerinin sayısı da yoğunluk arz ettiğinden bahisle bu sayı 530 civarındadır. Bununla birlikte, Amasra limanına çeşitli yeterliklerde 2700 gemi adamının kayıtlı olduğunu ve bu sayının yaklaşık 1100 kişinin faal olarak gemilerde çalıştığı göz önüne alındığında Amasra Limanında; Balıkçılık ve Gemi adamlığı gibi iki meslek grubunu ön plana çıkarmaktadır. Bununla birlikte, halen proje safhasında olup, ödeneği hazır olan 140 metre uzunluğunda bir iskelenin Amasra Limanına yapılması halinde limanımıza yılda yaklaşık 10 yabancı bayraklı kruvaziyör tipi yolcu gemilerinin gelmesi ile birlikte limanımız Uluslar arası bir kimliğe kavuşacağından Amasra Limanı Ulusal ve Uluslar arası platformda ön plana çıkıp, daha iyi tanınacağından bahisle limanımıza gelen gemi sayısında her geçen yıl artış kaydedilecektir.

Tarla ağzı Balıkçı Barınağı: Amasra Liman Merkezine 4 km. mesafede bulunmakta olup, 2005 Yılı Ekim Ayı içersinde tamamlanarak hizmete açılmıştır. 570 metre uzunluğundaki Ana Mendirek ile 310 metre uzunluğundaki Tali Mendirekler ile korunan denizalanı içersindeki mevcut rıhtımlardan özellikle Balık Avlama Gemileri, Yatlar ve küçük tonajlı deniz araçları istifade etmektedirler. Balıkçı Barınağının işletimi Su Ürünleri Kooperatifi tarafından sağlanmaktadır.

MADENCİLİK

1. Taşkömürü: Türkiye’nin Taşkömürü rezervi 1.33 milyar ton olarak belirlenmiştir. Bu rezervin %99’nu Zonguldak ve Bartın taşkömürü rezervi oluşturmaktadır. Jeolojik rezervin 409 milyon tonu Amasra havzasında bulunmaktadır.

Amasra havzasında ilk üretim faaliyetleri 1848 de başlamış, 1940 de devletleştirilen işletmeler 1953 ‘de Ereğli Kömür İşletmesi Müessesesine devredilmiş ve Tarlaağzı’nda ilk devlet sermayeli ocaklar işletmeye açılmıştır.

Amasra İlçe Tanıtım 16

Mısır Silajına artan ilgi ve böylece hayvan beslemede ucuz bir kaynağı olması da hayvanların daha iyi beslenmesini sağlamaya başlamış ve hayvan başına verimi arttırmıştır.

AMASRA İLÇE BALIKÇILIK
BALIKÇILIK
İlçemizde avcılığı yapılan deniz balıkları aşağıda tabloda gösterilmiştir.


Barbunya
Mezgit
Zargana
Palamut
Hamsi
Çinakop
Kalkan
Lüfer
İstavrit
İskorpit

Denizle iç içe olan bir bölgenin olmazsa olmazı balıkçılık faaliyetleri ilçemizde de büyük önem arz etmektedir. Farklı büyüklüklerde yaklaşık 150 teknenin bulunduğu ilçemizde balıkçılık birçok aile için direkt geçim kaynağı olmakta, lokantalarda gelen turistlerin tüketimine de sunulduğu göz önüne alındığında dolaylı olarak da birçok ailenin geçimine katkı sağlamaktadır.

Karadeniz denilince ilk akla gelen balık türü olan hamsi, ilçemizde de en fazla avcılığı yapılan tür olarak göze çarpmaktadır. Yıllık ortalama 500 ton olan hamsi avcılığının yanında istavrit, mezgit, barbunya, lüfer, çinakop, zargana, palamut ve kalkan da ekonomik olarak avcılığı yapılan diğer türlerdir. Yapılan bu avcılıkla sadece ilçemizin değil Bartın ilinin de balık ihtiyacı da büyük oranda karşılanmaktadır. Aynı zamanda Türkiye’nin farklı bölgelerine de balık nakli yapılmaktadır.

Ekonomik avcılığın yanı sıra özellikle Nisan-Ekim aylarında olta, zıpkın ve diğer av araçlarıyla yapılan amatör balıkçılık faaliyetleri de gerek yöre halkımız, gerekse ilçemize gelen turistlerin hem vakitlerini eğlenceli kılmakta, hem de bu leziz balıklarla sofralarını süslemektedir.

İlçemizde tatlı su kaynaklarının yetersiz olması sebebiyle kültür balıkçılığı yapılamamaktadır.

AMASRA İLÇE DENİZCİLİK
DENİZCİLİK

Amasra Balıkçı Barınağı: 605 metre uzunluğundaki Ana Mendirek ile 310 metre uzunluğundaki Tali mendirekler ile korunan denizalanı içerinde iskele bulunmamakta olup, 210 metre uzunluğunda yanaşma yerine sahiptir. Limandan ağırlıklı olarak Balık Avlama Gemileri ve yaz sezonunda Liman Sefer Bölgesinde Günübirlik Yolcu Taşımacılığı yapan Yolcu Motorları ve Ticari Yatlar İstifade etmektedir. Bununla birlikte, Yabancı bayraklı yatlar da limandan istifade etme imkânı mevcuttur.

Amasra İlçe Tanıtım 15

1. Tarla Ürünleri: İlçemizde ekonomik bakımdan yetiştirilen ana ürünler buğday ve mısırdır. Uygulanan çayır-mera Yem Bitkileri Üretimi ve Hayvancılığı Geliştirme Projesi kapsamında dağıtılan tohumluklar ile 2000/467 Sayılı Destekleme kapsamında son yıllarda İlçemiz yem bitkileri ekiliş alanında büyük bir artış kaydedilmiştir.

2. Sebzecilik: İlçemizin hemen hemen her köyünde sebzecilik yaygın olarak yapılmaktadır. En fazla yetiştirilen sebzeler; domates, biber, hıyar, patlıcan, ıspanak, pırasa, marul, fasulye, kabak, soğan, lahana ve bakla’dır. Toplam 74,00Ha. Alanda açıkta sebze tarımı yapılmaktadır.

Ayrıca, plastik sera ve plastik tünellerde son yıllarda artan bir oranla sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Eldeki mevcut arazilerin en iyi biçimde değerlendirilmesi için en uygun tarımsal etkinlik olarak örtü altı sebzeciliği görülmektedir. Çünkü bu tarımsal faaliyet küçük alanlarda yapılabilmekte ve üretim açıkta yapılan yetiştiriciliğe göre 5–10 kat daha fazla olmaktadır.

Örtü altı Sebzeciliği son yıllarda büyük ilgi görmeye başlamış ve bu işle uğraşan çiftçi aile sayısında önemli artışlar olmuştur. Buna paralel olarak modern seralar kurulmaya başlamıştır.

AMASRA DUT

3. Meyvecilik: İlçemizde 1.112,7 hektar alanda meyve üretimi yapılmaktadır. Bu alanın 918,87 dekarı fındık alanıdır. 2007 yılında sertifikalı fidan desteği ile toplu arazi ceviz yetiştiriciliğinde 23 dekar artış sağlanmıştır. Fındık üretimimiz genel olarak Kazpınarı, Bostanlar, Kocaköy, Şükürler, İnciğez, Saraydüzü, Cumayanı, Çanakçılar ve Yukarısal köylerinde yoğunlaşmaktadır.

AMASRA İLÇE HAYVANCILIK
HAYVANCILIK

Amasra İlçesinde hayvancılık küçük aile işletmeciliği biçiminde; birkaç baş hayvan beslenen bir yapı göstermektedir. Yetiştirilen hayvanların büyük bir kısmı verimleri düşük yerli ırk veya melez hayvanlardır. Ayrıca hayvan beslemek için gerekli kaba yem açığı da oldukça fazladır. Yeterli çayır-mera alanları yoktur. Diğer yandan elde edilen ürünü pazarlama zorluğu da bulunmaktadır. Bu da hayvancılığın aile gereksinimini karşılamaya yönelik olmasına neden olmuştur. Ancak son dönemlerde süt toplama merkezlerinin kurulması ve böylece sütün pazarlanmaya başlanması ve İlimizde mevcut 5 Adet Süt İşletmesinin bulunması, süt teşviki gibi faktörler Süt Sığırcılığına yönelimi arttırmıştır.